Biệt thự cổ – hồn của Đà Lạt: Giữ gìn đô thị hiếm có tại Việt Nam

Đà Lạt từng được xem là nơi chưa nhiều bảo tàng kiến trúc của thời kỳ Pháp đóng giữ, bảo tàng bất tận với hơn 1.300 kiến trúc biệt thự cổ , chắc rằng bạn sẽ yêu Đà Lạt ngay từ cái nhìn đầu tiên, nhưng những người yêu Đà Lạt bây giờ cũng không thoát khỏi sự đau lòng vị sự xuống cấp của những công trình biệt thự cổ tại Đà Lạt.

Dọc một số con đường ở TP Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng không ít nhiều biệt thự đang bị bỏ hoang và cỏ mọc um tùm.

Xót xa kiến trúc đẹp

Từ đoạn đường Hùng Vương khi tiến vào trung tâm TP Đà Lạt du khách sẽ đi qua Căn Biệt Thự số 44 sang trọng với mái che đậu ô tô mái nhọn, có cửa sổ gồm 2 lớp hình kiểu vòm, cổng biệt thự có một dòng chữ khá nổi : “Villa Merionet”. Đây là một kiến trúc đẹp nhưng giường như không còn được chú trọng , luôn khóa cửa , không người trông coi, phía trong vườn cây sơ xác.

Một công trình biệt thự khác cũng để trống ở biệt thự số 21 – 23 Lê Hồng Phong , nhà số 11 Nguyễn Thái Học, nhà nguyện Franciscan đường Trần Quang Diệu… chỉ qua điều này cho thấy những kiến trúc Biệt Thự Đà Lạt cổ xưa giờ còn đâu khi không còn được chăm sóc, một số biệt thự khác có vẻ xuống cấp và xập xệ. Biệt thự 22 ở địa chỉ 22 Nguyễn Viết Xuân cũng nằm trong diện xuống cấp, được thiết kế khá đẹp và kungfu, mái biệt thự phong cách Normadie đặc trưng mang dáng dấp của Pháp nhưng nơi đây cũng đã bị bỏ hoang , cỏ mọc um tùm. Một số biệt thự khác, nhiều hộ dân cơi nới, tận dụng làm nơi ở và phá hủy nhiều nét kiến trúc độc đáo.

biet-thu-co-hon-cua-da-lat-giu-gin-do-thi-hiem-co-tren-the-gioi-1
Khu đất nhà 11 Nguyễn Thái Học được chủ đầu tư mua lại

Không khỏi ngậm ngùi cho những công trình độc đáo như thế, ngoài ra theo báo cáo của cơ quan chức năng thì có một số vật dụng cổ trong căn hộ biệt thự Đà Lạt cổ cũng bị lấy mất.

Theo nghiên cứu thì Đà Lạt là một thành phố phát triển trong quá khứ ở giai đoạn từ năm 1923 – 1939 khi đó số lượng các căn biệt thự Đà Lạt cao cấp trở nên tăng nhanh chóng vượt mức, ở con số 10 lên đến 427 căn ( từ 1923 – 1939). Thịnh vượng nhất trong giai đoạn từ năm 1940 – 1954 thời kỳ Pháp. Đến năm 1945 con số này đã vượt mức hơn 1000 căn hộ. Trong thời điểm từ tháng 4 năm 1944 thì Đà Lạt đã tiếp nhận hơn 5.600 người Châu Âu sinh sống.

Đà Lạt có rất nhiều biệt thự đẹp và có thể tái sự dụng cho những dự án du lịch hoặc tham quan mở rộng tuyến điểm. Đề án số 49 ,(Năm 2011) UBND tỉnh lâm Đồng ra quyết định sử dụng 212 biệt thự , trong đó có : 178 ngôi biệt thự cần được bảo tồn và tân trang lại, 34 bán , chờ đầu tư, cải tạo, hoặc có thể sẽ tháo gỡ hoàn toàn.

Chờ nhà đầu tư

biet-thu-co-hon-cua-da-lat-giu-gin-do-thi-hiem-co-tren-the-gioi-2

Biệt thự đà lạt số 22 Nguyễn Viết Xuân nhiều năm bỏ hoang

Trong đề án số 49 , ông Nguyễn Hàng – Phó Giám Đốc Trung Tâm Quản lý TP Đà Lạt đã cung cấp thông tin : Trung tâm quản lý biệt thự ở đà lạt gồm 107 biệt thự, 79 biệt thự vẫn đang nằm trong danh sách bảo tồn , và 25 trong số đó đã được cho thuê để tân trang nhằm phục vụ dự án kinh doanh. Số còn lại là 13 đã thu hồi vì do không có vốn, dự án treo, nhiều hộ dân cũng đang sử dụng, 6 ngôi đang được bán đầu giá và 17 ngôi đã giao cho một số chủ đầu tư phối hợp đền bù cho các hộ dân để triển khai dự án.

Sau gần 5 năm triển khai Đề án 49, trung tâm vẫn đang lên phương án trùng tu, tôn tạo các biệt thự chưa có chủ đầu tư. Trước mắt thì trung tâm vẫn đền bù giải tỏa một số khu vực nhà dân gần đó để tiến hành cải tạo tân trang một số khu biệt thự có thể sử dụng phục vụ cho du lịch và bảo tồn công trình cổ ở Đà Lạt. Ông Hàng nhấn mạnh còn khá nhiều công trình thuộc phạm vi quản lý của các ban khác hoặc đơn vị trung ương, cá nhân nên trung tâm TP cũng chưa thể kiểm soát hết được.

Kỹ sư xây dựng Trần Hải, người phụ trách xây dựng khách sạn Saphir Đà Lạt Ngọc Khang (đường Phan Như Thạch, phường 1, TP Đà Lạt), ông thấy khá đáng tiếc vì trong số nhiều biệt thự cổ ở Đà Lạt bị bỏ hoang mà lại là những kiến trúc đẹp mắt do Pháp xây nên, ông đã nhặt từng viên gạch , vật dụng đồ dùng của những ngôi biệt thự để đưa lại ở trong biệt thự. Chính vì thế việc xây dựng lại khách sạn cũng là một bước tiến trong việc cải tạo khách sạn nhằm đưa vào hoạt động. Hiện nay sau hơn 5 năm thì dự án cũng đã phục hồi 70% nguyên bản của Khách sạn Saphir Đà lạt Ngọc Khang.

“Chúng ta cần người đam mê, tâm huyết mới mong bảo tồn, gìn giữ được giá trị kiến trúc đặc sắc có một không hai của Đà Lạt” – ông Đạt nhấn mạnh. 

Biệt thự nghỉ dưỡng Đà Lạt cao cấp